Rusya'dan İran'a İstihbarat İddiası

Rusya'nın İran'a istihbarat desteği sağladığına dair iddialar, ABD basınında geniş yankı uyandırdı. Washington Post, Wall Street Journal ve New York Times'ta yer alan haberlere göre Moskova'nın Orta Doğu'daki Amerikan askeri varlıklarının konumlarına ilişkin verileri İran ile paylaştığı öne sürülüyor. Resmi makamlar tarafından doğrudan doğrulanmayan iddialar, savaşın arka planında yeni bir güç dengesinin oluşup oluşmadığı sorusunu gündeme taşıdı.

Washington Post'un istihbarat kaynaklarına dayandırdığı haberine göre Rusya, savaşın başladığı günden bu yana İran'a Orta Doğu'daki Amerikan askeri varlıklarının konumları hakkında bilgi sağlıyor. Konunun hassasiyeti nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemeyen üç ABD'li yetkili, Moskova'nın İran'a ABD savaş gemileri ve askeri uçaklarının bulunduğu bölgelerle ilgili veriler ilettiğini aktardı.

Yetkililer, paylaşılan verilerin İran'ın ABD hedeflerini tespit etme kapasitesine katkı sağlayabilecek nitelikte olduğunu öne sürdü. Bir yetkili, istihbarat paylaşımının "oldukça kapsamlı göründüğünü" ifade etti. Haberde, Rusya'nın İran'a istihbarat sağlamasının ABD'nin nükleer silahlara sahip büyük rakiplerinden birinin çatışmaya dolaylı biçimde dahil olduğuna dair ilk güçlü işaretlerden biri olarak değerlendirildiği belirtildi.

Wall Street Journal'ın haberine göre Rusya'nın İran ile paylaştığı bilgiler arasında ABD savaş gemileri ve askeri uçaklarının koordinatları da bulunuyor olabilir. ABD'li bir yetkili, gizli istihbarat verilerinin Rusya'nın İran ile açık şekilde hedef belirleme amacıyla konum bilgisi paylaştığını kesin biçimde ortaya koymadığını ancak elde edilen verilerin böyle bir sonuca ulaşılmasını "makul kıldığını" söyledi.

Konu hakkında bilgi sahibi olan eski bir Rus istihbarat subayı ise Moskova'nın İran'a kendi uydu ağından elde ettiği verilerin yalnızca sınırlı bir kısmını aktardığını ileri sürdü. İran'ın kendi uydu kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle Rusya'dan gelen küçük miktardaki istihbaratın bile Tahran için önemli bir avantaj sağlayabileceği belirtildi.

Öte yandan bazı analistler, Rusya'nın uydu ve uzay kabiliyetlerinin ABD ve Çin kadar gelişmiş olmadığını belirterek bu verilerin sahada ne kadar etkili olabileceğinin belirsiz olduğunu ifade etti. Carnegie Uluslararası Barış Vakfı araştırmacısı Nicole Grajewski, Rus uydu görüntülerinin kapsama alanında boşluklar bulunduğunu ve bu nedenle istihbaratın sınırlı değer taşıyabileceğini söyledi.

Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'nda Rus ordusu uzmanı Dara Massicot, İran'ın özellikle radar sistemleri ve komuta-kontrol merkezlerine yönelik saldırılarında yüksek doğruluk oranı bulunduğunu ifade etti. Massicot, İran'ın "erken uyarı radarlarına ve ufuk ötesi radar sistemlerine çok hassas saldırılar gerçekleştirdiğini" aktardı.

Analistlere göre İran'ın kendi uydu ağının sınırlı olması nedeniyle Rusya'nın uzay tabanlı istihbaratı Tahran açısından oldukça değerli olabilir. Özellikle Rusya'nın Ukrayna savaşında edindiği hedefleme tecrübesinin bu süreçte İran'a aktarıldığı değerlendiriliyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak askeri operasyonunun ardından İran misilleme olarak Orta Doğu'daki Amerikan üsleri ve müttefik hedeflerine insansız hava aracı ve yüzlerce füze fırlattı. New York Times'ın aktardığı bilgilere göre İran saldırılarında şu ana kadar doğrudan bir ABD savaş gemisi vurulmadı ancak ABD üsleri ve tesisleri hedef alındı.

Yetkililerin aktardığı bilgilere göre Kuveyt'teki bir ABD askeri üssüne düzenlenen saldırıda altı asker hayatını kaybetti. Bahreyn'deki bazı tesisler hasar görürken Suudi Arabistan'ın Riyad kentindeki CIA istasyonunun bulunduğu bina İran insansız hava araçlarının hedefi oldu. Riyad'daki saldırıda can kaybı yaşanmadı ancak binada ciddi hasar meydana geldi. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın iç değerlendirmesine göre bazı bölümler "kurtarılamaz" durumda bulunuyor.

Washington Post'un haberine göre ABD ordusu çatışmalar sırasında hassas güdümlü mühimmat ve hava savunma füzelerini hızla tüketiyor. Haberde, Genelkurmay Başkanı General Dan Caine'in operasyon öncesinde bu durumun risk yaratabileceği konusunda Başkan Donald Trump'a uyarıda bulunduğu iddia edildi.

Rusya ile İran son yıllarda askeri ve stratejik iş birliğini önemli ölçüde artırdı. Wall Street Journal'a göre geçen yıl imzalanan stratejik ortaklık anlaşması iki ülke arasındaki güvenlik ilişkisini güçlendirdi. Ukrayna savaşında İran, Rusya'nın en önemli insansız hava aracı tedarikçilerinden biri oldu. ABD'li yetkililere göre Rusya da karşılığında İran'a askeri teknoloji ve istihbarat desteği sağladı.

Çatışmanın dikkat çekici bir boyutu da Ukrayna'nın dolaylı şekilde sürece dahil olması. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD yönetiminin İran insansız hava araçlarına karşı savunma konusunda Kiev'den yardım istediğini açıkladı. Uzmanlar, Ukrayna'nın İran üretimi dronlarla yıllardır mücadele ettiği için bu alanda önemli deneyim kazandığını belirtiyor.

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, söz konusu istihbarat iddiaları hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Peskov, Moskova'nın çatışmayı "nedensiz bir silahlı saldırı" olarak gördüğünü ve savaşın sona ermesi çağrısında bulunduğunu söyledi.

Bazı analistlere göre Rusya'nın İran'a verdiği sınırlı destek iddiası, doğrudan savaşa girmekten ziyade stratejik avantaj sağlamayı amaçlıyor. Washington Post'un analizine göre Rusya, ABD ile İran arasında uzun sürecek bir çatışmanın petrol fiyatlarının yükselmesi, ABD ve Avrupa'nın Ukrayna savaşından dikkatinin dağılması ve Batı'nın askeri kaynaklarının başka cephelere yönelmesi gibi açılardan kendisine fayda sağlayabileceğini hesaplıyor. Ancak Rusya'nın doğrudan askeri müdahaleden kaçınmasının en önemli nedeni olarak Ukrayna'daki savaş gösteriliyor.