Esnaf ve Çiftçiye Finansman
Yazar Ercan Yağlı
Türkiye ekonomisinin temel direklerinden olan tarım sektörü ile esnaf ve sanatkarların üretim kapasitelerini artırmak, rekabet güçlerini korumak ve finansal açıdan sürdürülebilirliklerini sağlamak amacıyla devlet desteği aralıksız sürüyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen faiz ve kar payı destekli kredi mekanizmaları sayesinde üreticilerin finansmana erişimi her geçen gün kolaylaşıyor. Yayınlanan son veriler doğrultusunda, esnaf ve çiftçiye finansman desteği kapsamında bugüne kadar Hazine tarafından karşılanan faiz ve kar payı tutarının toplamda 629 milyar liraya ulaştığı açıklandı. Sağlanan bu imkanlar, hem kırsal kalkınmayı hem de kent ekonomilerini canlandırmaya devam ediyor.
Tarım Sektörüne 449 Milyar Liralık Dev Katkı
Tarım sektöründe verimliliği artırmak ve üreticinin maliyet yükünü hafifletmek amacıyla 2004 yılında başlatılan Hazine faiz/kar payı destekli kredi sistemi, Ziraat Bankası, Ziraat Katılım Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla yürütülüyor. Başlatıldığı ilk yıl olan 2004'te 205 bin çiftçinin 735 milyon lira kredi bakiyesi bulunurken, 2025 yıl sonu itibarıyla bu rakam 1,1 milyon çiftçi için 833 milyar lira tutarında devasa bir kredi bakiyesine ulaştı. Yapılan analizlere göre sistemden faydalanan çiftçi sayısı başlangıç tarihine kıyasla yaklaşık 6 kat, kullandırılan kredi hacmi ise reel olarak yaklaşık 42 kat artış gösterdi.
Söz konusu finansman kanalları üzerinden hayvansal ve bitkisel üretimden tarım teknolojilerine, tarım endüstrisinden modern sulama sistemlerine kadar 28 farklı üretim konusunda uygun koşullu kredi sunuluyor. Sadece 2025 yılı içerisinde 956 bin çiftçi 661 milyar lira tutarında finansman kullandı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, uygulamanın başladığı tarihten bu yılın haziran sonuna kadar çiftçilere toplamda 449 milyar liralık faiz ve kar payı desteği sağladı. Bu yılın ilk yarısı itibarıyla ise 724 bin çiftçi 399 milyar liralık imkandan yararlandı. Uygulamada yüzde 25 ile yüzde 100 arasında faiz indirimi uygulanırken, faiz yükünün ortalama yüzde 70'i kamu tarafından üstleniliyor. Özellikle temel hayvansal ve bitkisel üretimde 300 bin liraya kadar olan kredilerde yüzde 100 faiz indirimi sağlanıyor.
Esnaf ve Sanatkara 180 Milyar Liralık Hazine Desteği
Yerel ekonominin bel kemiği olan esnaf ve sanatkarların finansman ihtiyaçları ise Halk Bankası aracılığıyla karşılanıyor. 2002 yılında hayata geçirilen faiz destekli esnaf kredisi sisteminde, başlangıçta 63 bin esnafın 153 milyon lira kredi bakiyesi bulunurken, 2025 yılı sonu itibarıyla 774 bin esnaf ve sanatkar için 297 milyar liralık bakiyeye ulaşıldı. Bu rakamlar, sistemden yararlanan esnaf sayısının 12 kat, kullanılan kredi hacminin ise reel olarak yaklaşık 50 kat arttığını gösteriyor.
Geçtiğimiz 2025 yılı boyunca yaklaşık 258 bin esnaf ve sanatkar 176 milyar lira tutarında faiz destekli kredi kullanırken, uygulamanın başladığı tarihten bu yılın haziran sonuna kadar Hazine tarafından karşılanan destek tutarı 180 milyar lirayı buldu. Bu yılın ilk 6 aylık döneminde ise 99 bin esnaf ve sanatkara 75 milyar lira kredi imkanı sunuldu. Standart olarak yüzde 50 faiz indirimi uygulanan sistemde; genç girişimciler, usta girişimciler ve kaybolmaya yüz tutmuş meslek mensupları için çok daha avantajlı ve sıfır faizli kredi seçenekleri devreye sokuluyor.
