Erzurum İlaç Üretim Merkezi Oluyor

Erzurum Atatürk Üniversitesi İlaç Ham Maddesi Üretimi 2026

Erzurum Atatürk Üniversitesi, 11 grupta stratejik ilaç ham maddesi üretimine başladı. 2026 yılı hedefleri arasında yerli fabrika ve 100 kritik molekül var.

Türkiye'nin sağlık alanındaki dışa bağımlılığını azaltacak dev bir adım Erzurum'dan geldi. Atatürk Üniversitesi bünyesinde kurulan İlaç, Aşı ve Biyoteknoloji Enstitüsü, yaklaşık 7 ay önce başladığı çalışmalar neticesinde stratejik öneme sahip 11 farklı grupta ilaç ham maddesi üretimini gerçekleştirdi. 88 bilim insanının görev aldığı bu proje, sadece akademik bir başarı değil, aynı zamanda Türkiye'nin kriz anlarında kendi kendine yetebilmesini sağlayacak milli bir güvenlik meselesi olarak görülüyor. Rektör Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, yürütülen çalışmalarla Çin ve Hindistan gibi devlerin domine ettiği pazarda Türkiye'nin yerli ve daha ucuz üretimle söz sahibi olacağını belirtti.

88 Bilim İnsanı ve 11 Stratejik Grup

Atatürk Üniversitesi'nin kimya, farmakoloji, organik kimya ve moleküler biyoloji bölümlerinden seçilen uzman kadro, yüksek teknolojili laboratuvarlarda gece gündüz ter döküyor. Proje kapsamında her biri sekizer kişiden oluşan 11 ayrı araştırma grubu kuruldu. Bu gruplar, Türkiye'nin ithalat kalemlerinde en çok yer tutan ve sağlık sistemi için hayati önem taşıyan molekülleri sentezliyor.

Üretimi hedeflenen başlıca ilaç grupları şunlardır:

Ağrı Kesiciler ve Ateş Düşürücüler: Günlük kullanımda en çok ihtiyaç duyulan temel ilaçlar.
Anestezi İlaçları: Ameliyatların aksamaması için gerekli lokal ve genel anestezikler.
Kardiyovasküler (Kalp) İlaçları: Kronik kalp hastalıklarının tedavisinde kullanılan etken maddeler.
Kan Sulandırıcılar: Acil müdahalelerde ve düzenli tedavilerde kullanılan stratejik ürünler.
Steroidler ve Morfin Türevleri: Ağır tedavilerde kullanılan kontrollü ham maddeler.

Fabrika Yatırımı ve Sağlık Bakanlığı Desteği

Laboratuvar aşamasındaki başarıların ardından, üretimin sanayi ölçeğine taşınması için düğmeye basıldı. 2026 yılı hedefleri doğrultusunda, EVYAP'ın yaklaşık 10 milyon Euro'luk karşılıksız desteğiyle Erzurum'da bir ilaç ham maddesi fabrikası kuruluyor. Temelinin Nisan 2026'da atılması beklenen bu fabrikanın iki yıl içinde tamamlanması öngörülüyor.

Sağlık Bakanlığı ise projeye sadece teknolojik cihaz desteği vermekle kalmadı, aynı zamanda üretilecek yerli ham maddeler için "alım garantisi" sağladı. Bu garanti, yerli ilaç sanayisinin ham madde ihtiyacını yurt dışından değil, Erzurum'daki bu tesis üzerinden karşılamasının önünü açacak. Rektör Hacımüftüoğlu, hali hazırda bir ilacın ham maddesini Çin'den daha ucuz maliyetle üretmeyi başardıklarını müjdeledi.

Hedef: 100 Kritik Molekül ve Tam Bağımsızlık

Türkiye'nin ilaç üretiminde kullanılan ham maddelerin yaklaşık yüzde 85'inin dışarıdan (özellikle Çin ve Hindistan) geldiği gerçeği, projenin stratejik önemini artırıyor. Olası bir savaş veya ambargo durumunda ilaçsız kalma riskini bertaraf etmeyi amaçlayan Atatürk Üniversitesi, toplamda 100 kritik ilaç ham maddesi için planlama yaptı.

Projenin Ekonomik ve Stratejik Etkileri:

Cari Açığa Darbe: İlaç ham maddesi ithalatı için her yıl harcanan yaklaşık 4 milyar dolarlık döviz çıkışının önüne geçilecek.
Maliyet Avantajı: Yerli üretim sayesinde ilaç şirketleri daha uygun fiyatlı ham maddeye erişecek, bu da nihai ilaç fiyatlarına olumlu yansıyacak.
Patent ve Keşifler: Yürütülen çalışmalarda keşfedilen yeni sentez yöntemleri için şimdiden uluslararası patent başvuruları yapıldı.

Yerli İlaçta Erzurum Modeli

Erzurum'daki bu model, üniversite-sanayi iş birliğinin en somut örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Burmaoğlu, projenin sadece ilacın kendisini paketlemek değil, o ilacı vareden ana molekülü sentezlemek üzerine kurulu olduğunu vurguladı. Bu sayede "Made in Türkiye" etiketi taşıyan ilaçların sadece kutusu veya ambalajı değil, kalbi de yerli olacak.

Cumhurbaşkanlığı vizyonuyla desteklenen "üreten sağlık" politikası, Erzurum'u Türkiye'nin stratejik ilaç üssü haline getiriyor. Bilim insanları, ilk etapta belirlenen 11 ham maddenin rutin üretimine odaklanırken, fabrikanın devreye girmesiyle birlikte tonajlı üretime geçerek tüm ilaç sektörüne hizmet vermeyi planlıyor. Bu süreç, Türkiye'nin sağlıkta tam bağımsızlık hedefine giden yolda en önemli kilometre taşlarından biri olacak.